Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Navigation

Persoonlijke hulpmiddelen

Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home / Reflectiekader / Bescherming
U bent hier: Home / Reflectiekader / Bescherming

Bescherming

Kapel Financiëntoren

Kapel van de voormalige Financiëntoren.
De nietbeschermde kapel werd in 2004 gedemonteerd.
© MBHG - Foto Ch. Bastin en J. Evrard

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest telt momenteel ongeveer 3.000 monumenten en landschappen die beschermd zijn of ingeschreven op de bewaarlijst. Dit aantal is relatief beperkt in verhouding tot de totale bebouwing van het Gewest (minder dan 1%). De beschermingen weerspiegelen de wisselende betekenissen die men doorheen de jaren aan het begrip erfgoed heeft toegekend.

Gekoppeld aan de specifieke geschiedenis van Brussel, verklaart dit waarom de bescherming van monumenten en landschappen vandaag nog lacunes vertoont. Zo zijn het Koninklijk Paleis en de meeste neoklassieke gebouwen rond het Warandepark, maar ook de ‘Cité Hellemans’ in de Marollen, het Atomium en het complex van Thurn en Taxis vandaag niet beschermd.

Inventaris

Een coherente bescherming van het erfgoed is dus nog lang niet bereikt. Dit vergt ook een aanpak op het globalere niveau van de planning en stedenbouw – door middel van de verschillende instrumenten die voorhanden zijn, de plannen (gewestelijke en gemeentelijke ontwikkelingsen bestemmingsplannen) en reglementeringen (Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening, zonereglementen, enz.). Een absolute voorwaarde voor een weloverwogen beschermingsbeleid is een globale en grondige kennis van de gebouwen, gehelen en landschappen zodat hun erfgoedkundige waarde op wetenschappelijke wijze geëvalueerd kan worden. Een volledige inventarisatie van het erfgoed is in dat opzicht dan ook onontbeerlijk. In Brussel behoort de realisatie van de erfgoedinventaris tot de opdrachten van de Directie voor Monumenten en Landschappen. Voor drie gemeenten werd reeds een gedrukte inventaris uitgegeven (de Brusselse Vijfhoek, Sint-Joost-ten-Node en Etterbeek); de inventaris van Sint-Gillis kan alleen via de website van de Directie Monumenten en Landschappen worden geraadpleegd. Naast de volledige inventarisatie van de overige gemeenten dringt zich ook al een herziening van de oudere inventarissen op (zoals die van de Vijfhoek).

Evaluatiecriteria

Ondertussen wordt de Commissie regelmatig geraadpleegd over voorstellen ter bescherming van gebouwen en landschappen die over het hele grondgebied van het Gewest verspreid zijn. Die aanvragen worden door de KCML en de Directie Monumenten en Landschappen onderzocht en wetenschappelijk onderbouwd op basis van onderzoek ter plaatse, in de bestaande literatuur of in de archieven. De evaluatiecriteria kunnen gaan van de historische en/of artistieke waarde van het goed (zowel gezien op gewestelijk als op internationaal niveau), over de structurerende rol in het stedenbouwkundige weefsel, het typologische belang of de betekenis van de architect en de plaats in diens oeuvre tot de technologische verdiensten en de kwaliteit van de materialen en technieken. Daarnaast neemt de Commissie regelmatig zelf het initiatief om bepaalde gebouwen of landschappen ter bescherming voor te dragen. Ze moedigt systematische beschermingscampagnes op wetenschappelijk basis aan door zelf bepaalde studies te laten uitvoeren, zoals recentelijk een studie naar de bescherming van appartementsgebouwen uit het interbellum in het Gewest. Nu en dan wordt waardevol erfgoed ook bij toeval ontdekt. Niet zelden gaat het om gebouwen of interieurs die met onmiddellijke vernietiging worden bedreigd. Het huidige wettelijke kader voorziet echter geen instrumenten om in dergelijke situaties efficiënt op te treden en op korte termijn de bescherming door te voeren of minstens de bedreigende factoren een halt toe te roepen.

Document acties