Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Navigation

Persoonlijke hulpmiddelen

Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home / Specifieke thema's / Het behoud van ramen in oude gebouwen
U bent hier: Home / Specifieke thema's / Het behoud van ramen in oude gebouwen

Het behoud van ramen in oude gebouwen

Woonwijk Diongre

Woonwijk, Diongrestraat te Sint-Jans-Molenbeek, J. Diongre, 1922. In de woning links werd het buitenschrijnwerk vervangen door nieuwe modellen in PVC, rechts bleef het oorspronkelijke schrijnwerk behouden. © KCML - Foto Ph. De Gobert.

Wanneer de huidige normen en aanbevelingen inzake warmte-isolatie en energiebesparing zonder onderscheid worden toegepast, kunnen ze het behoud van het oude erfgoed in het gedrang brengen. Een sprekend voorbeeld hiervan is de vervanging van oude ramen met enkel glas door nieuwe ramen met dubbel glas die vaak uit synthetische materialen zijn vervaardigd.

Twee belangrijke argumenten pleiten echter in het algemeen voor het behoud van de oorspronkelijke ramen. Het eerste argument vloeit voort uit het historisch, esthetisch of technisch belang van de oude ramen. Het tweede houdt verband met de constructieve hygiëne van de gebouwen (en dus hun voortbestaan op lange termijn) en een goede beheersing van de luchtvochtigheid.

De erfgoedkundige waarde Oude ramen hebben niet zelden een grote historische, artistieke of esthetische waarde. Door de kwaliteit van de gebruikte materialen en technieken zijn ze bovendien moeilijk opnieuw te vervaardigen. De architectuurgeschiedenis bracht een grote variatie aan raammodellen en -profielen voort, elkeen onlosmakelijk verbonden met het decoratieve programma van een bepaalde stijl. Dit kende in Brussel een hoogtepunt in de gevels van het eclecticisme, de art nouveau, de art deco en het modernisme: vaak gaat het om uiterst verfijnde modellen met kunstzinnige onderverdelingen, waarin ook glasramen werden verwerkt.

Alvorens de vervanging van deze elementen, die een essentieel onderdeel van de gevelcompositie vormen, te overwegen, dringt zich dus een precieze diagnose van hun bewaringstoestand op. Onderhoud moet voorrang krijgen op restauratie; plaatselijk herstel en vervanging op volledige vernieuwing. De ‘identieke’ vervanging kan slechts als het ultieme middel beschouwd worden om het oorspronkelijke uitzicht van de ramen te behouden. Het gaat hier trouwens om een zeer moeilijke en dure operatie die, zeker aan de binnenzijde, doorgaans weinig voldoening biedt.

Ramen 1 Ramen 2

Hygiëne van het gebouw

Per dag produceren twee personen in één gebouw ongeveer 5,5 liter water. Dit vocht moet afgevoerd worden om te vermijden dat het de constructie beschadigt en de gezondheid van de bewoners en gebruikers van het gebouw aantast. Hierbij spelen zowel ventilatie als condensatievorming een wezenlijke rol. In oude gebouwen (tot ca. 1970) stonden de ramen hiervoor in: omdat ze niet volledig luchtdicht zijn, zorgen ze voor de nodige ventilatie; het overtollige vocht condenseert op het koude oppervlak van de enkele beglazing en wordt vervolgens via een kanaaltje in het raam afgevoerd. Wanneer de enkele beglazing door dubbel glas vervangen wordt, verplaatst de condensatie zich echter naar andere, koudere oppervlakken, zoals de muren, het dak of de vloer waar ze de structuur zelf dreigt aan te tasten (vochtigheid, schimmelvorming, enz.). Dit risico kan vrij eenvoudig nagegaan worden op basis van een berekening van het isolatievermogen van de verschillende materialen. Die ingreep kan dus de constructieve logica van het gebouw verstoren en vochtproblemen veroorzaken die ook nadelig zijn voor het wooncomfort en schadelijk voor de gezondheid Het koudegevoel dat enkele beglazing teweeg brengt kan merkbaar verminderd worden door het raam voldoende te dichten en er een gordijn voor te plaatsen. Dit laatste element bevordert bovendien de condensatievorming op het raam en dus de ‘ontvochting’ van de ruimte.

Document acties